شهر مشهد، مرکز استان خراسان رضوی، با مساحت تقریبی ۲۰۴ کیلومتر مربع، در شمال شرق ایران و در حوضه آبریز کشف رود، بین رشته کوه‌های بینالود و هزار مسجد واقع است. ارتفاع شهر از سطح دریا ۹۸۵ متر و فاصله آن از تهران ۹۶۶ کیلومتر است.

حوضۀ رودخانۀ کشف رود که شهر مشهد در آن قرار دارد، به خاطر شرایط مناسب طبیعی، از پیش از اسلام به عنوان یکی از مناطق مورد توجه برای سکونت در خراسان به حساب می آمد. این منطقه ابتدا مسکن اقوام آریایی بود. در نزدیکی شهر فعلی مشهد شهری بنام توس وجود داشته است. در اسطوره های ایرانی بنای اصلی شهر توس را به جمشید و تجدید بنای آن را به توس، پهلوان و سپهسالار ایرانی نسبت می دهند.

از تاریخ این شهر در قبل از اسلام به جز افسانه ای چند، آگاهی چندانی در دست نیست. ولی با توجه به اسناد موجود، می توان حدس زد که این شهر در اواخر حکومت ساسانیان، یکی از مرزداری های سر راه گرگان و نیشابور به مرو، بلخ و از ولایت های مشهور در خراسان بزرگ بوده است. توس در زمان خلافت عثمان به طور کامل توسط اعراب فتح شد. در دورۀ اسلامی این منطقه بخشی از ولایت توس به مرکزیت شهر تابران بود که آبادی های سناباد و نوغان که بخشی از مشهد کنونی هستند را نیز دربر می گرفت. پس از حملۀ مغولان مردم شهر ویران شده ی توس به مشهد مهاجرت کردند و شهر توسعه پیدا کرد. مشهد در زمان حکومت نادرشاه افشار به عنوان پایتخت ایران انتخاب شد.

در دوران سلطنت شاهان صفوی که مذهب تشیع به عنوان مذهب رسمی شناخته شده بود. مشهد مورد توجه خاص شاه عباس قرار گرفت و در سفری که پیاده به زیارت آمده بر سر راه و در هر منزلی رابطی برای آسایش کاروانها و زوار ساخت و دستور داد هر کس به زیارت حضرت رضا (ع) مشرف شود می تواند عنوان (مشهدی) را به اسم خود بیفزاید. شهر مشهد در زمان نادرشاه به اوج قدرت رسید. با آنکه نادر از اختلافات مذهبی بسیار ناراحت بود به توسعه و آبادانی این شهر توجه داشت چنان که آثار ارزنده و زیبایی از آن دوران به یادگار مانده است.

شاهان قاجار نیز به شهر مشهد و بارگاه آستانقدس توجه زیادی داشته اند. در این ایام مشهد از نظر ایجاد خیابانها، معابر، ساختمانهای اداری و ایجاد بیوتات متبرکه تحولی چشم گیر داشته و به لحاظ موقعیتهای اجتماعی و سیاسی از مهمترین شهرهای کشور شناخته می شده است. در سال 1290 شمسی (اول محرم 1330 هجری قمری) سربازان روسیه تزاری به دنبال اولتیماتومی که در اجرای خواسته های خود به دولت ایران داده بودند با توپ و انواع سلاحهای سنگین وارد مشهد شدند. ضمن کشتار تعداد زیادی از مردم شهر مشهد، حرم و گنبد مطهر امام رضا را به توپ بستند و خسارات زیادی به شهر وارد آوردند.

در سالهای بعد از پیروزی انقلاب اسلامی شهر مشهد چون نگین درخشیده است و چهره های متعدد مبارز سیاسی- انقلابی- علمی و مذهبی تربیت کرده که مسئولیتهای خطیر اداری کشور را به دست داشته اند. از طرفی بازسازی اطراف حرم مطهر، احداث بیوتات جدید آستانقدس رضوی و خیابانهای جدید، ساختمانهای اداری و تأسیسات زیربنایی چهره شهر را متحول ساخته به نوعی که علاقه مندان به زیارت ضمن شرف و بهره گیری از امکانات فراهم شده اشتیاق سکونت را در این شهر دارند. امروزه شهر مشهد از نظر وسعت و جمعیت بعد از تهران و از نظر جلب توریست در ردیف شهرهایی چون مکه، واتیکان، لهاسا، بنارس و بیت المقدس شناخته می شود.

آرامگاه حکیم عمر خیام - نیشابور

آرامگاه فردوسی - توس