|
ايران سرزمين پهناوری است كه ۱۶۴۸۰۰۰ كيلومتر
مربع مساحت دارد و در جنوب غربی آسيا، ميان
كشورهای تركمنستان، آذربايجان و ارمنستان در شمال
؛ افغانستان و پاكستان در شرق؛ و تركيه و عراق
در غرب قرار گرفته است.
سراسر مرزهای جنوبی ايران را كرانه های خليج
فارس و دريای عمان دربر گرفته است . مجموع
مرزهای خشكی ايران ۵۱۷۰ كيلومتر، و مجموع مرزهای
آبی آن، در شمال و جنوب ، ۲۵۱۰ كيلومتراست.
ايران در قلب خاورميانه جای گرفته است و چون
پلی دريای مازندران، يعني زيبا ترين درياچه
جهان را به خليج فارس وصل می نمايد. و هم چنين
مانند چهارراهی بر سر راه شرق و غرب ، پيوندگاه
تجليات فرهنگی، معنوی و سياسی جهان شرق و غرب
است.
كرانه های دريای مازندران به صورت باريكه ای
بسيار زيبا در ميان دريای مازندران و رشته
كوههای البرز كه پوشيده از جنگلهای زيبا و
انبوه می باشند ، قرار گرفته اند. كرانههای خليج
فارس كه بخشی از آن از صخرههای كوهستانی و
بخشهای ديگر آن از كناره های شنی و باتلا قی
تشكيل شده است، به يك نواختی كرانههای شمالی
نيستند. استانهای جنوبی ايران، به ويژه
خوزستان، كه بخشی از جلگه پهناور بين النهرين را
تشكيل میدهد ، بسيار هموار و مسطح اند و در ارتفاع
اندكی از سطح دريا قرار گرفته اند.
ارتفاع بسيار فلا ت ايران از سطح دريا و قرار
گرفتن بيشتر اراضی در ارتفاع بيش از ۱۰۰۰ متر، از
ديگر ويژگیهای مهم سرزمين ايران است. رشته
كوههای عظيم و بلند البرز از سوی شمال، كوههای
زاگرس از سوی غرب و رشته كوههايی كه از خراسان
به بلوچستا ن كشيده شدهاند، از سوی شرق، سرزمين
ايران را محصور نمودهاند.
مهم ترين قلههای ايران عبارت اند از: دماوند در
شمال شرقی تهران با ارتفاع ۵۶۷۱ متر؛ سبلا ن در
غرب اردبيل با ارتفاع ۴۸۸۰ متر؛ سهند در جنوب
تبريز با ارتفاع ۳۷۰۷ متر؛ تخت سليمان در مركز
مازندران با ارتفاع۴۸۲۰ متر؛ زرد كوه در بختياری
با ارتفاع ۴۵۵۰ متر؛ د نا در شمال ياسوج با ارتفاع
۴۳۰۹ متر؛ تفتان در جنوب زاهدان با ارتفاع ۳۹۴۱
متر؛ و دهها قله ديگر كه در سرتاسر ايران پرا
كندهاند.
كويرهای معروف ايران؛ از جمله دشت لوت و دشت
كوير در وسعتی بيش از ۳۶۰ هزار كيلومتر مربع گسترده
شدهاند و هنوز هم از ناحيههای ناشناخته و جالب
توجه به شمار میروند.
ايران با بيش از ۵۰۰
چشمه معدنی وآب گرم شناخته شده كه تمامی آنها
برای تأمين آب آشاميدنی و استفادههای درمانی و
بهد اشتی مورد استفاده قرار می گيرد، يكی از مهم
ترين منابع درآمد جهانگردی را در اختيار دارد.
بیشتر اين چشمهها در رشته كوههای البرز،
آذربايجان و زاگرس قرار گرفته اند و تعدادی از
آنها نيز در نزديكی اصفهان، مشهد و بندرعباس واقع
شدهاند. چشمههای آب معدنی سرعين اردبيل، آب
گرم لاريجان در دامنههای البرز، و همچنين
چشمههای آب معدنی محلا ت ، با توجه به اين كه
از نظر توسعه جهانگردی اقدامات قابل توجهی در آن
ها صورت گرفته است، در تابستان ها هزاران نفر را
جهت استفادههای درمانی و تفريحی به سوی خود
جلب می كنند.
كنارههای جنوبی دريای مازندران، منطقه سرسبزی با
دامنه های پوشيده از جنگل است. ارتفاع اين
كنارهها ازسطح د رياهای آزاد ۲۸ متر است. كرانه
های دريای مازند ران با ساحل ماسه ای و مناظر
دل انگيز، از زيبا ترين كانونهای سياحتی ايران
به شمار می روند. كرانهها و جزيرههای جنوب
ايران نيز به ويژه در فصل های سرد ازجذابيت های
طبيعی، قابل توجهی برخوردارند. دامنه های رشته
كوههای البرز و زاگرس و بستر رودخانه های
ايران، مظهر چشمه سارها و هم چنين منبع پيدايش
درياچهها و تالابهایی هستند كه هريك با چشم
اندازهای زيبای خود، جذاب و دارای ارزشهای
جهانگردی میباشند.
فلا ت ايران آب وهوايی نسبتاً خشك دارد. ايران
در كمربند آب وهوایی خشك جهانی قرار گرفته است
ورشته كوههای البرز و زاگرس از رسيدن جريان های
هوایی مرطوب دريا ی مازندران (خزری) و مد يترانه
ای به داخل آن جلوگيری می كنند. سرزمين ايران
به دليل گسترده شدن آن بين ۲۵ و ۴۰ درجه عرض
جغرافيایی ، وهم چنين به دليل وجود ارتفاعات ،
از تنوع آب وهوایی جالب توجهی برخوردار است.
ميانگين دمای سالانه ، ازشمال غرب به جنوب شرق
كشور افزايش می يابد و از حدود ۱۰ درجه سا نتی
گراد در آذربايجان، به ۲۵ تا ۳۰درجه سانتی گراد
در جنوب و جنوب شرقی می رسد.
در ماههای دی و بهمن ، در ايران، سه منطقه آب
وهوایی وجود دارد. كرانههای دريای مازندران با آب
وهوای ملا يم و نسبتاً سرد؛ بخشهای مركزی با آب
وهوای زمستانی ؛ و بخشهای جنوبی با آب وهوايی
معتدل و مطبوع ، چهره می نمايند. در فصل بهار،
به ويژه در اردیبهشت ، به طور كلی سراسر ايران
از آب وهوای مطبوع و دلنشينی برخوردار است و فقط
بخشهای جنوبی ايران به طور ناگهانی بسيار گرم
می شوند. در تا بستان وضعيت آب و هوایی كشور
پيچيده می شود. هوای كرانههای دريای مازندران،
به علت داشتن رطوبت زياد ، دگرگون می گردد و در
روزها گرم و در شب ها نسبتاً خنك است. |